Infrastructures of Memory

Infrastruktury pamięci. Aktanci procesu globalizacji i ich wpływ na niemiecką i polską kulturę pamięci

W badaniach pamięci często podkreśla się znaczenie czynników społeczno-politycznych. U podstaw projektu leży założenie, że istotny, choć często niedoceniany wpływ na kształtowanie się społecznego obrazu przeszłości mają uwarunkowania infrastrukturalne. Obejmują one m.in. ramy finansowania produkcji kulturalnych, a także warunki techniczne i środowiskowe. Uważamy też, że ze względu na przyspieszający proces globalizacji przeobrażenia kultur pamięci w Niemczech i w Polsce oraz ich wzajemne oddziaływanie nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od szerszej europejskiej dynamiki rozwoju pamięci historycznej i jej globalnych przemian. Wpływają na nie m.in. przeobrażenia technologiczne, przemiany w organizacji instytucji kultury, rozwój masowej turystyki, środki masowego przekazu, media społecznościowe, jak również polityka pamięci Unii Europejskiej i innych organizacji transnarodowych.

W proponowanym projekcie przeobrażenia niemieckich i polskich kultur pamięci w XXI w. rozpatrujemy więc w szerszym kontekście ponadnarodowym. Chcemy przyjrzeć się globalnym sieciom i infrastrukturom, które oddziałują na rozwój kultur pamięci w obu krajach. Oznacza to uwzględnienie roli ludzkich i poza-ludzkich aktantów tych przemian, czyli zarówno aktorów społecznych, jak i materialnych przedmiotów i uwarunkowań, które wpływają na proces produkcji wiedzy i kultury. Projekt koncentruje się na ekspozycjach historycznych i artystycznych, dając tym samym wyraz rosnącej roli tego medium w kształtowaniu publicznego obrazu historii XX w.

Moduł 1 (Agnieszka Rejniak-Majewska, Tomasz Załuski, Seda Segoyan): Przedmiotem badań modułu 1 są wystawy artystyczne poświęconych relacjom polsko-niemieckim ze szczególnym uwzględnieniem kontekstu II wojny światowej, Zagłady oraz powojennych migracji. Ekspozycje te analizowane są w duchu exhibition histories. Na przykładzie procesu ich tworzenia opisujemy, jaki wpływ na kształt wystaw artystycznychmają uwarunkowania infrastrukturalne tj. fizyczne właściwości eksponatów, przestrzeń i technologia wystawiennicza, standardy konserwatorskie, regulacje prawne oraz mechanizmy zarządzania instytucjami i finansowania projektów.

Moduł 2 (Izabela Paszko, Zofia Hartman): Zadaniem modułu 2 jest rekonstrukcja procesu tworzenia muzeów w miejscach pamięci w Niemczech i Polsce. Przyglądamy się nieoczywistym czynnikom kształtującym narracje na wystawach, takim jak środowisko naturalne, technologie budowlane czy struktury administracyjne. Koncentrujemy się ponadto na niedawno otwartych lub zmodyfikowanych miejscach, aby uchwycić czynniki globalizacyjne w kulturach pamięci.

Moduł 3 (Magdalena Saryusz-Wolska, Juliane Tomann): Przedmiotem badań w tym module jest sposób wykorzystania materiałów audiowizualnych w ekspozycjach historycznych i artystycznych pokazywanych w Niemczech i w Polsce, obracających się wokół tematyki wojny, okupacji oraz powojennych migracji. W ramach tego modułu przeprowadzone zostaną pogłębione badania dotyczące wykorzystania immersyjnych technologii cyfrowych (Virtual Reality, Mixed Reality). Pozwoli to zidentyfikować i opisać wpływ uwarunkowań infrastrukturalnych oraz globalnie stosowanych technologii na konstruowanie zmediatyzowanych narracji wystawienniczych.